ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କି ରାଜନୈତିକ ଚାଲ୍? ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରାଥମିକରୁ ପିଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ପଛର ଅସଲ ରହସ୍ୟ!

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୭ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬: ଓଡ଼ିଶା ସାମାଜିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରାଥମିକ (Pre-Primary) ସ୍ତରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସ୍ନାତକୋତ୍ତର (PG) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ଯୋଗାଇଦେବାର ଘୋଷଣା ଏବେ ସବୁଠି ଚର୍ଚ୍ଚାର ଶୀର୍ଷରେ ରହିଛି। ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡ଼ିକରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଫିସ୍ ନଦେଇ ପିଲାମାନେ ନର୍ସରୀରୁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିପାରିବେ ବୋଲି ନିଆଯାଇଥିବା ଏହି ବୈପ୍ଳବିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ମାନସମନ୍ଥନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି। ସାଧାରଣ ମହଲରେ ଏହାକୁ ଏକ ‘ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ’ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଅପରପକ୍ଷରେ ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକ, ବିରୋଧୀ ଦଳ ଏବଂ କେତେକ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଏହାକୁ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ବୈତରଣୀ ପାର ହେବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଗୋଟିଚାଳନା କିମ୍ବା ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ବୃହତ ସାମାଜିକ ଯୋଜନା ପଛରେ ପ୍ରକୃତରେ ଓଡ଼ିଶାର ଛାତ୍ରସମାଜର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାର ସଚ୍ଚୋଟ ପ୍ରୟାସ ରହିଛି ନା ଏହା କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ଭୋଟ୍‌ ବ୍ୟାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ଏକ ସାମୟିକ ମାଧ୍ୟମ, ତାହାର ଏକ ବାସ୍ତବବାଦୀ ଏବଂ ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଆଲୋଚନା ଏବେ ନିହାତି ଜରୁରୀ ପାଲଟିଛି।

ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜରୁ ଗରିବୀ ଏବଂ ଅସମାନତା ଦୂର କରାଯାଇପାରେ। ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିବିଧତା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଅନଗ୍ରସରତା ଥିବା ରାଜ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆଜି ବି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ଶହ ଶହ ପରିବାର ପ୍ରତିଦିନ ଆର୍ଥିକ ଅନାଟନ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରାଥମିକରୁ ପିଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ଯୋଜନା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗରିବ ଏବଂ ନିମ୍ନ-ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ପରିବାର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱାସନା ସଦୃଶ। ଆଜିକାଲିର ସମୟରେ ପାଠପଢ଼ା ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ସେତିକି ମହଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ହୋଇଚାଲିଛି। ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଶେଷ କରି ପ୍ଲସ ଥ୍ରୀ କିମ୍ବା ପିଜି କରିବା ପାଇଁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କଲେଜ ଫିସ୍, ଆଡମିଶନ ଫିସ୍, ବିଜ୍ଞାନାଗାର ଫିସ୍ ଏବଂ ବାର୍ଷିକ ପରୀକ୍ଷା ଫିସ୍ ବାବଦରେ ବହୁତ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଅନେକ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଗରିବ ପରିବାରର ମେଧାବୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ କେବଳ ଅର୍ଥ ଅଭାବରୁ ନିଜର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଅଧାରୁ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଶିକ୍ଷା ଭାଷାରେ ‘ଡ୍ରପଆଉଟ୍’ କୁହାଯାଏ। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ଵାରା ଆର୍ଥିକ କାରଣରୁ ପାଠ ଛାଡ଼ୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ଏହି ଯୋଜନା ସମାଜରେ ଏକ ସମାନ ସୁଯୋଗର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ଏବେ ଜଣେ ଗରିବ ଦିନମଜୁରିଆ, ଚାଷୀ କିମ୍ବା ରିକ୍ସା ଚାଳକଙ୍କ ପିଲା ମଧ୍ୟ ବିନା କୌଣସି ଆର୍ଥିକ ଚିନ୍ତାରେ ସହରର ବଡ଼ ବଡ଼ ଧନୀ ପରିବାରର ପିଲାମାନଙ୍କ ଭଳି ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଦ ଥାପିପାରିବ ଏବଂ ପିଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିପାରିବ।

ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଅନ୍ୟ ଏକ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ମହିଳା ଶସକ୍ତୀକରଣ ଏବଂ କନ୍ୟା ସନ୍ତାନମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ମାନସିକତା ରହିଛି ଯେ, ଯଦି ପରିବାରରେ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଥାଏ ତେବେ ପୁଅର ପାଠପଢ଼ାକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ମାଟ୍ରିକ କିମ୍ବା +୨ ପରେ ପାଠପଢ଼ାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରି ଘରକାମରେ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଏ କିମ୍ବା କମ୍ ବୟସରେ ବିବାହ କରିଦିଆଯାଏ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରାଥମିକରୁ ପିଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଭିଭାବକମାନଙ୍କ ମନରୁ ସେହି ଆର୍ଥିକ ଭୟ ଦୂର କରିବ। ଝିଅମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ପକେଟରୁ ଟଙ୍କାଟିଏ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁନଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ହାର (Gross Enrolment Ratio) ରାଜ୍ୟରେ ଆଶାତୀତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଶିକ୍ଷିତ ମହିଳାମାନେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନିଜ ଗୋଡ଼ରେ ନିଜେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ତଥା ଦେଶର ବିକାଶରେ ସହଭାଗୀ ହୋଇପାରିବେ। ତେଣୁ ସାମାଜିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖିଲେ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧ କରିବାର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ।

କିନ୍ତୁ ଇତିହାସ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷା କହେ ଯେ, ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିଆଯାଉଥିବା ଯେକୌଣସି ବୃହତ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଘୋଷଣା ପଛରେ କେବଳ ସେବା ଭାବନା ନଥାଏ ବରଂ ତାହା ସହ ଗଭୀର ରାଜନୈତିକ ଅଭିସନ୍ଧି ଓ ସ୍ୱାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଥାଏ। ସମୀକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହି ଯୋଜନା ହେଉଛି ବର୍ତ୍ତମାନର ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ରାଜନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ। ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣକୁ ଦେଖିଲେ ଯୁବକ ଏବଂ ମହିଳା ଭୋଟରମାନେ ସବୁବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରି ଆସିଛନ୍ତି। ପ୍ରତିଟି ପରିବାରରେ କୌଣସି ନା କୌଣସି ପିଲା ସ୍କୁଲ କିମ୍ବା କଲେଜରେ ପଢ଼ୁଥିବାରୁ, ଏହି ଶିକ୍ଷା ଫିସ୍ ଛାଡ଼ ଯୋଜନା ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ରାଜ୍ୟର କୋଟି କୋଟି ସାଧାରଣ ଭୋଟରଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ଶାସକ ଦଳ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରବଳ ସକାରାତ୍ମକ ମାହୋଲ ତଥା ଅନୁଗ୍ରହ ଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବ, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ଫାଇଦା ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନରେ ବାକ୍ସରେ ଭୋଟ୍ ଆକାରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ ବିରୋଧୀ ଦଳଙ୍କୁ ମାତ୍ ଦେବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜନୈତିକ କୌଶଳ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ମାଗଣା ବିଜୁଳି, ମାଗଣା ପାଣି, ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ମାସିକ ଭତ୍ତା ଭଳି ଲୋକପ୍ରିୟ ଘୋଷଣା କରି ଅନେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ ଜାତୀୟ ଦଳ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରୁଛନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏଭଳି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶାସକ ଦଳ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରାଥମିକରୁ ପିଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ପାଠପଢ଼ା ମାଗଣା କରିଦେଇ ବିରୋଧୀଙ୍କ ହାତରୁ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଛଡ଼ାଇ ନେଇଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସରକାର ନିଜେ ସବୁ ପାଠ ମାଗଣା କରିଦେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ପାଖରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କଲା ଭଳି କୌଣସି ବଡ଼ ବିକଳ୍ପ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବାକି ରହୁନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ସାମାଜିକ ବିକାଶ ଅପେକ୍ଷା ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ‘ରାଜନୈତିକ ଚାଲ୍’ ବୋଲି ସମାଲୋଚକମାନେ କହୁଛନ୍ତି।

ତେବେ ରାଜନୀତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ଲାଭକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଯଦି ଆମେ ଏହି ଯୋଜନାର ବାସ୍ତବ ରୂପାୟନର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା, ତେବେ ଦେଖାଯିବ ଯେ କେବଳ ଫିସ୍ ଛାଡ଼ କରିଦେବା ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଧାର ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷା ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏକ ବଡ଼ ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ରାଜ୍ୟର ଶତାଧିକ ସରକାରୀ ପ୍ରାଥମିକ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍କୁଲରେ ଆଜି ବି ଭଲ ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହ ନାହିଁ, ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ପିଇବା ପାଣି ଏବଂ ଶୌଚାଳୟର ସୁବିଧା ନାହିଁ। କେତେକ ଜାଗାରେ ବିପଦସଙ୍କୁଳ ଗୃହରେ ପିଲାମାନେ ପାଠ ପଢ଼ୁଛନ୍ତି। ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସରକାରୀ କଲେଜ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଗୁଡ଼ିକରେ ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନଗାର, ଡିଜିଟାଲ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସୁବିଧାର ଘୋର ଅଭାବ ରହିଛି। ଯଦି ପାଠପଢ଼ା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସରକାରୀ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡ଼ିକରେ ନାମଲେଖାଇବା ପାଇଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଅଚାନକ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁ ସୀମିତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ରହିଛି, ତାହା ଉପରେ ଏହି ବଦ୍ଧିତ ଛାତ୍ର ସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରବଳ ଚାପ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଶିକ୍ଷାଦାନ ପରିବେଶକୁ ଅଧିକ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିଦେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ଭିତ୍ତିଭୂମି ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଆହ୍ଵାନ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଅଧ୍ୟାପକ ପଦବୀ ଖାଲି ପଡ଼ିବା। ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁର୍ବଳତା ହେଉଛି ‘ଶିକ୍ଷକ ଶୂନ୍ୟତା’। ପ୍ରାଥମିକ ସ୍କୁଲ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କଲେଜ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାର ହଜାର ପ୍ରଫେସର, ଲେକ୍ଚରର ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ପଦବୀ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଖାଲି ପଡ଼ିଛି। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ସ୍କୁଲ ଅଛି ଯେଉଁଠି ମାତ୍ର ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଥମରୁ ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ପିଲାଙ୍କୁ ଏକାଠି ବସାଇ ପଢ଼ାଉଛନ୍ତି। କଲେଜ ମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟରେ ଜଣେ ହେଲେ ସ୍ଥାୟୀ ଅଧ୍ୟାପକ ନାହାନ୍ତି, କେବଳ ଅତିଥି ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କ ଭରସାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଚାଲିଛି। ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ପଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ମାଗଣା କରିଦେଲେ ପିଲାମାନେ କଣ ଶିଖିବେ? ଶିକ୍ଷକ ବିହୀନ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କେବଳ ଏକ ପ୍ରହସନ ଏବଂ କାଗଜପତ୍ରର ସଫଳତା ପାଲଟି ରହିଯିବ।

ଏହା ସହିତ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତା ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ହେବ। ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ଦେଇ ସରକାର ହୁଏତ ପିଲାମାନଙ୍କ ହାତରେ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଏବଂ ଡିଗ୍ରୀ ଧରାଇ ଦେବେ, କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ବିଶ୍ୱରେ ସେହି ଡିଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ କିଛି ରହିବ ନାହିଁ ଯଦି ପିଲାଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ନଥିବ। ଆଜିର ଦିନରେ ବେସରକାରୀ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡ଼ିକ ଆଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ଟିକାଲ ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିବା ବେଳେ ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡ଼ିକ ପାରମ୍ପରିକ ଏବଂ ପୁରୁଣା ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଚାଲିଛନ୍ତି। ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ସରକାରୀ କଲେଜରୁ ପାସ୍ କରୁଥିବା ପିଲାମାନେ ଚାକିରି ବଜାରରେ ବେସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନର ପିଲାମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିପାରୁ ନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ ସରକାର ଶିକ୍ଷାକୁ ମାଗଣା କରିବା ସହ ତାହାର ମାନ ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ବୃଦ୍ଧି ନକଲେ ଏହି ଯୋଜନାର କୌଣସି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସୁଫଳ ମିଳିବ ନାହିଁ।

ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶାଳ ଯୋଜନାକୁ ସଫଳ ଭାବେ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ପାଣ୍ଠି ଉପରେ ଯେଉଁ ପ୍ରବଳ ଚାପ ପଡ଼ିବ, ତାହାକୁ ନେଇ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରାଥମିକରୁ ପିଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଫିସ୍‌ ସରକାର ନିଜ ଆଡ଼ୁ ଭରଣା କରିବା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ ବଜେଟ୍‌ରୁ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ। ରାଜ୍ୟର ସୀମିତ ରାଜସ୍ୱ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ କେବଳ ସବସିଡି ଏବଂ ମାଗଣା ଯୋଜନାରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଯିବ, ତେବେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେପରିକି ନୂତନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଗମନାଗମନ ଓ ରାସ୍ତାଘାଟ ନିର୍ମାଣ, କୃଷିର ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏବଂ ନୂଆ ନୂଆ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପାଣ୍ଠିର ଅଭାବ ଦେଖାଦେବ। ଅର୍ଥନୈତିକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଅତ୍ୟଧିକ ମାଗଣା ଯୋଜନା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଋଣବନ୍ତା କରିଦିଏ ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ମନ୍ଥର କରିଦେଇଥାଏ।

ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ମିଶ୍ରିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି ଏବଂ ସମାଜ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ପ୍ରଥମ ବର୍ଗରେ ଥିବା ଗରିବ ପରିବାର, ଚାଷୀ, ଦିନମଜୁରିଆ ଏବଂ ଶ୍ରମିକ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ନେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦିତ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ସଦୃଶ, କାରଣ ଯେଉଁ ବାପା-ମାଆ ଦିନେ ନିଜ ପିଲାକୁ କଲେଜ ପଠାଇବାକୁ ସାହସ କରୁନଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ଗର୍ବର ସହ ନିଜ ପିଲାକୁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ବର୍ଗରେ ଥିବା ସଚେତନ ନାଗରିକ, ଟିକସଦାତା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ଏହାକୁ ଭିନ୍ନ ନଜରରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ, ସରକାର ସବୁ କିଛି ମାଗଣା ଦେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ସରକାରୀ ସାହାଯ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ କରାଇବା ଅପେକ୍ଷା ରାଜ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ରାଜ୍ୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଚାକିରି ଏବଂ ରୋଜଗାରର ସୁଯୋଗ ରହିବ, ତେବେ ଅଭିଭାବକମାନେ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ହୋଇ ନିଜ ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା ଖର୍ଚ୍ଚ ନିଜେ ଉଠାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବେ। କେବଳ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ଦେଇ ଡିଗ୍ରୀଧାରୀ ବେକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇଲେ ରାଜ୍ୟର କୌଣସି ଲାଭ ହେବ ନାହିଁ।

ନିଷ୍କର୍ଷ ସ୍ୱରୂପ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରାଥମିକରୁ ପିଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଗଣା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବାର ଘୋଷଣା ପଛରେ ଉଭୟ ରାଜନୈତିକ କୌଶଳ ଏବଂ ସାମାଜିକ ବିକାଶର ଏକ ଜଟିଳ ମିଶ୍ରଣ ରହିଛି। ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକ ଶସ୍ତା ରାଜନୈତିକ ଚାଲ୍ କହି ଆଖିବୁଜି ସମାଲୋଚନା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଦ୍ଵାରା ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ତଳସ୍ତରରେ ଥିବା ଗରିବ ଏବଂ ଅବହେଳିତ ଶ୍ରେଣୀର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସିଧାସଳଖ ଉପକୃତ ହେବେ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ ହୋଇପାରିବେ। ଏହା ଏକ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ମାନବ ସମ୍ବଳ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ପନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ।

କିନ୍ତୁ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହା ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ, କେବଳ ‘ମାଗଣା’ର ଆଖିଦୃଶିଆ ଟ୍ୟାଗ୍‌ ଲଗାଇଦେଲେ ଶିକ୍ଷାର ସେବା ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ଯୋଜନାର ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା ସେତେବେଳେ ଆସିବ, ଯେତେବେଳେ ସରକାର ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜ ଗୁଡ଼ିକର ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୁଦୃଢ଼ କରିବେ, ଖାଲି ପଡ଼ିଥିବା ହଜାର ହଜାର ଶିକ୍ଷକ ଓ ଅଧ୍ୟାପକ ପଦବୀ ତୁରନ୍ତ ପୂରଣ କରିବେ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ କରିବେ। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ପାଠପଢ଼ା ଶେଷ କରିବା ପରେ ସେହି ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ରୋଜଗାରର ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବେକାରୀ ସଂଖ୍ୟା ନବଢ଼ାଇ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଆଗକୁ ନେଇପାରିବେ। ଯଦି ସରକାର ଏହି ସମସ୍ତ ଆହ୍ଵାନକୁ ସଫଳତାର ସହ ମୁକାବିଲା କରିପାରିବେ, ତେବେ ଏହି ଯୋଜନା କେବଳ ଏକ ନିର୍ବାଚନୀ ବାଣ ହୋଇ ରହିବ ନାହିଁ ବରଂ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଐତିହାସିକ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିବ।