ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ଘୋଷଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚଳଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଉଠିଛି। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥ ନିର୍ମାଣ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ବ ଜୋରଦାର ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଏହି କ୍ରମରେ ରଥ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଚତୁର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟ କାଠ ଆସି ପୁରୀରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ନୟାଗଡ଼ ଓ ବୌଦ୍ଧ ବନଖଣ୍ଡର ବିଭିନ୍ନ ରେଞ୍ଜରୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଚୟନ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର କାଠଗଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକ ବିରାଟକାୟ ଟ୍ରକ୍ ଯୋଗେ ଆସି ବଡ଼ଦାଣ୍ଡସ୍ଥିତ ରଥଖଳାରେ ଖଲାସ ହୋଇଛି। ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଅସନ ଓ ଧଉରା କାଠ ଆସିଥିବା ବେଳେ, ଏହା ତିନି ରଥର ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ବିଶେଷ କରି ଅଖ, ଚକ ଓ ଦଣ୍ଡା ନିର୍ମାଣରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତିଟି କାଠର ମାପ ଓ ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ବିଚାରକୁ ନେଇ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥାଏ।
ରଥ ନିର୍ମାଣ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧି ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଧଉରା, ଫାସୀ ଓ ଅସନ କାଠର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ରଥ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟର ଶୁଭ ଅନୁକୂଳ କରାଯିବ। ସେଥିପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନଠାରୁ ସମସ୍ତ କାଠଗଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ସଜାଇ ରଖାଯାଉଛି। ବନ ବିଭାଗର ବରିଷ୍ଠ କର୍ମଚାରୀ ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଅମିନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ପ୍ରତିଟି କାଠର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଲମ୍ବ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବା ପରେ ହିଁ ଏହାକୁ ରଥଖଳାକୁ ନିଆଯାଉଛି। ଏହି କାଠଗଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକ କେବଳ କଞ୍ଚାମାଲ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଶ୍ରୀଜିଉଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ସମର୍ପିତ ସାମଗ୍ରୀ ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ କାରିଗରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତି ପବିତ୍ର।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁରୀର ରଥଖଳାରେ ଏକ ଭକ୍ତିମୟ ତଥା ଚଳଚଞ୍ଚଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିରନ୍ତର ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ଥିବା ଭୋଇ ସେବାୟତମାନେ ବହୁତ ଉତ୍ସାହର ସହ କାଠଗଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକୁ ଟ୍ରକରୁ ଖଲାସ କରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିପଡ଼ିଛନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟ କାଠ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ରଥ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରାଥମିକ ସୋପାନଗୁଡ଼ିକ ସଫଳତାର ସହ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବାକି ରହିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାଠଗଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ବନଖଣ୍ଡରୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପୁରୀକୁ ଆସିବ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତୀ ଭାବେ ଶେଷ ହେବା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ତିନି ରଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରିବ, ଯାହା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ।
ତିନି ରଥର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ ଓ ଏହାର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦିତ। ରଥଖଳାରେ ମହାରଣା, ସେବାୟତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଗହଳି ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହି ସମୟରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସୁରକ୍ଷା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। କାଠ ଆସିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରଥ ନିର୍ମାଣ ଶେଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ସୁରୁଖୁରୁରେ ସମାପ୍ତ ହେବ, ସେଥିପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି। ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ରଥରେ ବିରାଜମାନ କରିବାର ସେହି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତୀକ୍ଷା ଏବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି।
