ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ଓ କୃଷକ ସମାଜ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା, ବିଶେଷ କରି ଧାନ ସଂଗ୍ରହ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଚାଲିଥିବା ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ମଣ୍ଡି ବିଭ୍ରାଟକୁ ନେଇ ଆଜି ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଚାଷୀ ସଙ୍ଗଠନ ପକ୍ଷରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୨ ଘଣ୍ଟିଆ ‘ଓଡ଼ିଶା ବନ୍ଦ’ ଡାକରା ଦିଆଯାଇଛି। ସକାଳ ୬ଟାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଧର୍ମଘଟ ଯୋଗୁଁ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଜନଜୀବନ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ନଭଣ୍ଡାର କୁହାଯାଉଥିବା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ବରଗଡ଼, ସମ୍ବଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର ଓ କଳାହାଣ୍ଡି ଭଳି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ବନ୍ଦର ପ୍ରଭାବ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଶହ ଶହ ସଂଖ୍ୟାରେ ଚାଷୀ ଓ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀମାନେ ରାଜରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇବା ସହ ବିଭିନ୍ନ ଜାତୀୟ ରାଜପଥରେ ଟାୟାର ଜାଳି ପିକେଟିଂ କରିଛନ୍ତି। ଫଳରେ ଗମନାଗମନ ସେବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବ୍ୟାହତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରାସ୍ତାର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶହ ଶହ ମାଲବାହୀ ଟ୍ରକ୍ ଓ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବସ୍ ଅଟକି ରହିଛି।
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଚଳିତ ବର୍ଷ ଧାନ ସଂଗ୍ରହ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ଚରମ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା। ଚାଷୀ ସଙ୍ଗଠନଗୁଡ଼ିକର ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଚାଷୀମାନେ ବର୍ଷ ସାରା କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ଅମଳ କରିଥିବା ଧାନ ମଣ୍ଡିକୁ ଆଣିଥିଲେ ହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ଉଠାଯାଉ ନାହିଁ। ମଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକରେ ଧାନର ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଗଦା ଲାଗିଥିବା ବେଳେ ‘ଟୋକନ୍’ର ସମୟସୀମା ଶେଷ ହୋଇଯାଉଛି। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ଅନଲାଇନ୍ ଟୋକନ୍ ବାରମ୍ବାର ରଦ୍ଦ ହୋଇଯାଉଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନେ ସରକାରୀ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟରେ ଧାନ ବିକ୍ରି କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଚାଷୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଧାନକୁ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୀତ ଓ କାକରରେ ଜଗି ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ବାରମ୍ବାର ଗୁହାରି ଓ ଅଭିଯୋଗ ସତ୍ତ୍ୱେ କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ନହେବାରୁ, ଚାଷୀ ସମାଜ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଆଜି ଏହି ଚରମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ମିଲରମାନଙ୍କ ମନମୁଖୀ ‘କଟ୍ନି-ଛଟ୍ନି’ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଧାନର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଆଦ୍ରତା ବାହାନା କରି କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ପିଛା ୫ରୁ ୮ କିଲୋଗ୍ରାମ ଧାନ କମ୍ କରାଯାଉଛି। ଚାଷୀମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ଯେଉଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟ (MSP) ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ସେଥିରୁ ମିଲରମାନେ ଗୋଟିଏ ବି ଟଙ୍କା କାଟିବାକୁ ଅନୁମତି ପାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସରକାର କୌଣସି ଠୋସ୍ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉନଥିବା ଚାଷୀମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଆଜିର ଏହି ବନ୍ଦ ଜରିଆରେ ସେମାନେ ସରକାରଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ସମସ୍ତ ମଣ୍ଡିରୁ ତୁରନ୍ତ ଧାନ ଉଠାଯାଇ ଚାଷୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାନଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ଗଣବିଦ୍ରୋହର ରୂପ ଧାରଣ କରିବ।
ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ବନ୍ଦର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନୁଭୂତ ହେଉଛି। ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସମେତ କଟକ, ବ୍ରହ୍ମପୁର, ରାଉରକେଲା ଓ ସମ୍ବଲପୁର ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ସକାଳୁ ବସ୍ ଚଳାଚଳ ବନ୍ଦ ରହିଛି। ଘରୋଇ ବସ୍ ମାଲିକ ସଙ୍ଘ ମଧ୍ୟ ଏହି ବନ୍ଦକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇ ବସ୍ ଚଳାଚଳ ବନ୍ଦ ରଖିଛନ୍ତି। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ରେଳ ଧାରଣା ଉପରେ ଚାଷୀମାନେ ବସି ରହିବାରୁ କେତେକ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଟ୍ରେନ୍ ଅଟକି ରହିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ବଜାର, ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଓ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ ରହିଛି। ତେବେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସେବାଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ବନ୍ଦରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ, ଦୁଗ୍ଧ ଗାଡ଼ି, ଅଗ୍ନିଶମ ବାହିନୀ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନକରିବାକୁ ଚାଷୀ ସଙ୍ଗଠନ ପକ୍ଷରୁ କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍େଦଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଶାସନ ଓ ପୋଲିସ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଅତିରିକ୍ତ ପୋଲିସ ଫୋର୍ସ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଜିଲ୍ଲାପାଳମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ସରକାରୀ ସୂତ୍ରରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଣ ଓ ଖାଉଟି କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ଥିତିର ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଉଛି। ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଦାବି ଉପରେ ବିଚାର କରାଯାଇ ଶୀଘ୍ର ଧାନ ସଂଗ୍ରହ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଥିଲେ ହେଁ, ଚାଷୀମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଅସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ଠୋସ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଏହି ବନ୍ଦ କେବଳ ଏକ ପ୍ରତିବାଦ ନୁହେଁ ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ଚାଷୀର ହକ୍ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଲଢ଼େଇ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଯଦିଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଯାତାୟାତ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ କିଛିଟା ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି, ତଥାପି ଅଧିକାଂଶ ସାଧାରଣ ଜନତା ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନୈତିକ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ସରକାର କ’ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନଜର ରହିଛି। ଯଦି ଆଜି ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା କୌଣସି ସକାରାତ୍ମକ ଫଳାଫଳ ନବାହାରେ, ତେବେ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀମାନେ ଜେଲ୍ ଭରୋ ଆନ୍ଦୋଳନ କିମ୍ବା ସଚିବାଳୟ ଘେରାଉ ପରି ଚରମ ପନ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସଜବାଜ ହେଉଛନ୍ତି।
