ନ୍ୟୁୟର୍କ: ଆଧୁନିକ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଦୁନିଆରେ ‘ଫେକ୍ ଇଟ୍ ଟିଲ୍ ୟୁ ମେକ୍ ଇଟ୍’ (Fake it till you make it) ବା ସଫଳତା ପାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଛର ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ଧାରା ପାଲଟିଛି। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ ଏବେ ଆମେରିକାରୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ୨୮ ବର୍ଷୀୟା ଯୁବତୀ ଚାର୍ଲି ଜାଭିସ୍ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥା ‘ଜେପି ମୋର୍ଗାନ ଚେସ୍’ (JPMorgan Chase) କୁ ପ୍ରାୟ ୧୭୫ ମିଲିୟନ୍ ଡଲାର ବା ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ପ୍ରାୟ ୧,୪୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଚୂନ ଲଗାଇଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ୩ ଲକ୍ଷ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ୪୨ ଲକ୍ଷ ଦର୍ଶାଇ ଏକ ବିରାଟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଢ଼ିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଥିବା ଏହି ଯୁବତୀଙ୍କ କଳାକାରନାମା ଏବେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି।
ଏହି ଘଟଣାର ମୂଳ ‘ଫ୍ରାଙ୍କ୍’ (Frank) ନାମକ ଏକ ଫିନଟେକ୍ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ ଚାର୍ଲି ଜାଭିସ୍। ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି କମ୍ପାନୀର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା କଲେଜ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ବା ‘ଫେଡେରାଲ୍ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ଏଡ୍’ (FAFSA) ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା। ଚାର୍ଲି ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଟିଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅତି ସହଜ କରିଦେଇଛି। ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଚାର୍ଲି ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଫୋର୍ବସ ‘୩୦ ଅଣ୍ଡର ୩୦’ ତାଲିକାରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥିଲା। ତେବେ ଏହି ଚମକ ପଛରେ ଥିବା ଅନ୍ଧାରୀ ସତ୍ୟ ସେତେବେଳେ ପଦାରେ ପଡ଼ିଲା, ଯେତେବେଳେ ଜେପି ମୋର୍ଗାନ ଏହି କମ୍ପାନୀକୁ କିଣିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲା।
୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଜେପି ମୋର୍ଗାନ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜର ଡିଜିଟାଲ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ନିଜ ସହ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ୧୭୫ ମିଲିୟନ୍ ଡଲାରରେ ‘ଫ୍ରାଙ୍କ୍’ କୁ କିଣିବାକୁ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲା। ଡିଲ୍ ସମୟରେ ଚାର୍ଲି ଜାଭିସ୍ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଏକ ଡାଟାବେସ୍ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ୪୨.୬ ଲକ୍ଷ ୟୁଜର (ଗ୍ରାହକ) ଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା। ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହି ବିରାଟ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦେଖି ପ୍ରଲୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅଧିଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟାଙ୍କ ସେହି ୟୁଜରମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ ମାର୍କେଟିଂ ଇମେଲ୍ ପଠାଇଲା, ସେତେବେଳେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଫଳାଫଳ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ପଠାଯାଇଥିବା ଇମେଲ୍ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ବାଉନ୍ସ ହୋଇଥିଲା କିମ୍ବା ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା। ମାତ୍ର ୧ ପ୍ରତିଶତ ୟୁଜର ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତ ଗ୍ରାହକ ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ।
ଅନୁସନ୍ଧାନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଚାର୍ଲିଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରକୃତରେ ମାତ୍ର ୩ ଲକ୍ଷ ଗ୍ରାହକ ଥିଲେ। ବାକି ପ୍ରାୟ ୪୦ ଲକ୍ଷ ୟୁଜର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନକଲି ଥିଲେ। ଅଧିକ ଖୋଳତାଡ଼ କରିବା ପରେ ପଦାକୁ ଆସିଲା ଯେ, ଜେପି ମୋର୍ଗାନକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ ଚାର୍ଲି ଜଣେ ଡାଟା ସାଇନ୍ସ ପ୍ରଫେସରଙ୍କୁ ୧୮,୦୦୦ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୧୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା) ଲାଞ୍ଚ ଦେଇ ଏହି ନକଲି ଡାଟାବେସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇଥିଲେ। ଏହି ନକଲି ତାଲିକାରେ କାଳ୍ପନିକ ନାମ, ଠିକଣା, ଜନ୍ମ ତାରିଖ ଏବଂ ଇମେଲ୍ ଆଇଡି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ବ୍ୟାଙ୍କର ଯାଞ୍ଚକାରୀ ଟିମ୍ ଆଖିରେ ଧୂଳି ଦେବା ପାଇଁ ଚାର୍ଲି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କୂଟନୀତି ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଘଟଣା ଏବେ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଏବଂ ନିବେଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ତମ ବ୍ୟାଙ୍କ କିପରି ଏତେ ବଡ଼ ଧରଣର ଯାଞ୍ଚରେ ବିଫଳ ହେଲା, ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଡିଲ୍ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଉଥିବା ‘ଡ୍ୟୁ ଡିଲିଜେନ୍ସ’ (Due Diligence) ବା ସଠିକତା ଯାଞ୍ଚରେ କେଉଁଠି ତ୍ରୁଟି ରହିଲା, ତାହା ଏବେ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ। ଜେପି ମୋର୍ଗାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାର୍ଲି ଜାଭିସ୍ଙ୍କ ବିରୋଧରେ କୋର୍ଟରେ ମାମଲା ଦାୟର କରିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଚାର୍ଲି ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ବ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ ପାଲଟା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଡିଲ୍ରୁ ଓହରିଯିବା ପାଇଁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଥିବା ଟଙ୍କା ନ ଦେବା ପାଇଁ ଏଭଳି ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରୁଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକାର ସଂଘୀୟ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା (FBI) ଏହି ମାମଲାର ତଦନ୍ତ କରୁଛି। ଚାର୍ଲିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଠକେଇ, ସିକ୍ୟୁରିଟିଜ୍ ଫ୍ରଡ୍ ଏବଂ ଜାଲିଆତି ଭଳି ଗୁରୁତର ଧାରା ଲଗାଯାଇଛି। ଯଦି ସେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହି ଘଟଣା ସାରା ବିଶ୍ୱର ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଚେତାବନୀ। ମିଛ ବଳରେ ରାତାରାତି କୋଟିପତି ହେବାର ସ୍ୱପ୍ନ କିପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର କ୍ୟାରିୟର ଏବଂ ସମ୍ମାନକୁ ଧୂଳିସାତ କରିଦିଏ, ତାହା ଚାର୍ଲି ଜାଭିସ୍ଙ୍କ କାହାଣୀରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି। ଏହି ସ୍କାମ୍ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ଭେଞ୍ଚର କ୍ୟାପିଟାଲିଷ୍ଟ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗୁଡ଼ିକ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଗୁଡ଼ିକରେ ନିବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଧିକ ସତର୍କ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
