ଇନ୍ଦୋର-ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ, ୨ ଜାନୁୟାରୀ ୨୦୨୬: ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସହର ଭାବେ ପରିଚିତ ଇନ୍ଦୋର ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ସହରର ଭାଗୀରଥପୁରା ଏବଂ ନୀଳକଣ୍ଠ କଲୋନୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୂଷିତ ଜଳ ପିଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୯ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରାୟ ୨,୮୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇଛନ୍ତି।
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ମେମୋରିଆଲ୍ (MGM) ମେଡିକାଲ୍ କଲେଜର ପରୀକ୍ଷା ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପାନୀୟ ଜଳ ପାଇପ୍ରେ ସ୍ୱେରେଜ୍ ବା ଦୂଷିତ ଜଳ ମିଶିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
କ’ଣ ଘଟିଥିଲା? (ଘଟଣାକ୍ରମ)
- ଡିସେମ୍ବର ମଧ୍ୟଭାଗ, ୨୦୨୫: ଭାଗିରଥପୁରା ଅଞ୍ଚଳର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ପାଇପ୍ ପାଣିରୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଏବଂ ପାଣିର ରଙ୍ଗ ବଦଳିଥିବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ।
- ଡିସେମ୍ବର ୨୭-୨୮, ୨୦୨୫: ପ୍ରଥମ କରି ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଝାଡ଼ା, ବାନ୍ତି ଏବଂ ଭୀଷଣ ଜ୍ୱର ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲା।
- ଡିସେମ୍ବର ୩୧, ୨୦୨୫: ପରିସ୍ଥିତି ସଂଘାତିକ ରୂପ ନେଲା। ଏକ ୬ ମାସର ଶିଶୁ ସମେତ ଅନେକ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ। କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅବହେଳା ପାଇଁ କିଛି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଗଲା।
- ଜାନୁୟାରୀ ୧-୨, ୨୦୨୬: ଲାବୋରେଟୋରୀ ପରୀକ୍ଷାରୁ ଜଳରେ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଥିବା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା। ପାଇପ୍ ମରାମତି କରାଯିବା ସହ ଲୋକଙ୍କୁ ସତର୍କ କରାଗଲା।
କିପରି ଘଟିଲା ଏହି ବଡ଼ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ?
ଇନ୍ଦୋର ନଗର ନିଗମର ତଦନ୍ତରୁ ଏକ ସାଙ୍ଘାତିକ ଅବହେଳା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି:
- ମୁଖ୍ୟ କାରଣ: ଭାଗୀରଥପୁରା ନିକଟରେ ଏକ ପୋଲିସ ଚେକ୍ ପୋଷ୍ଟ ପାଖରେ ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ଶୌଚାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ କୌଣସି ସେପ୍ଟିକ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କ ନଥିଲା।
- ପାଇପ୍ ଲିକ୍: ଏହି ଶୌଚାଳୟର ଦୂଷିତ ଜଳ ସିଧାସଳଖ ଏକ ଖାଲକୁ ଯାଉଥିଲା, ଯାହା ତଳେ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ କରୁଥିବା ଏକ ୩୦ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ପାଇପ୍ ଲାଇନ ଥିଲା। ପାଇପ୍ଟି କଳଙ୍କି ଲାଗି ଲିକ୍ ହେବା ଫଳରେ ଦୂଷିତ ଜଳ ସିଧାସଳଖ ପାନୀୟ ଜଳ ସହ ମିଶିଯାଇଥିଲା।
- ଅଭିଯୋଗକୁ ଅଣଦେଖା: ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ଡିସେମ୍ବର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ପାଣିରୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଆସୁଥିବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶାସନ ଏହାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇନଥିଲା।
କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା
- ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା: ସରକାରୀ ଭାବେ ୯ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି (ସ୍ଥାନୀୟ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ୧୪ ହୋଇପାରେ)। ମୃତକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ୬ ମାସର ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
- ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି: ୨୭୨ ଜଣ ରୋଗୀ ବିଭିନ୍ନ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଚିକିତ୍ସିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରୁ ୩୨ ଜଣ ଆଇସିୟୁ (ICU) ରେ ଅଛନ୍ତି।
- ସର୍ଭେ: ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଘରକୁ ଘର ବୁଲି ପ୍ରାୟ ୮,୫୦୦ ଲୋକଙ୍କର ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଛି।
କୋର୍ଟଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ହାଇକୋର୍ଟ ଏହି ଘଟଣାରେ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି:
- ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା: ସମସ୍ତ ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲରେ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗାଇ ଦେବାକୁ କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
- କ୍ଷତିପୂରଣ: ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଯାଦବ ମୃତକଙ୍କ ପରିବାର ପାଇଁ ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଲେଖାଏଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।
- କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ: ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅବହେଳା ପାଇଁ ଜଣେ ସବ୍-ଇଞ୍ଜିନିୟରଙ୍କୁ ବହିଷ୍କୃତ ଏବଂ ଜୋନାଲ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଯାଇଛି।
ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ପରାମର୍ଶ
ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଜରୁରୀକାଳୀନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ:
| କ’ଣ କରିବେ | କିପରି କରିବେ |
| ପାଣି ଫୁଟାନ୍ତୁ | ପିଇବା ପୂର୍ବରୁ ପାଣିକୁ ଅତି କମରେ ୧ ମିନିଟ୍ ଭଲଭାବେ ଫୁଟାନ୍ତୁ। |
| କ୍ଲୋରିନ୍ ବ୍ୟବହାର | ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା କ୍ଲୋରିନ୍ ବଟିକା ପାଣିରେ ମିଶାନ୍ତୁ। |
| ORS ବ୍ୟବହାର | ଝାଡ଼ା କିମ୍ବା ବାନ୍ତି ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ORS ପାଣି ପିଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। |
| ଡାକ୍ତରୀ ସାହାଯ୍ୟ | ଯଦି ପ୍ରବଳ ଜ୍ୱର କିମ୍ବା ଶରୀର ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁର୍ବଳ ଲାଗେ, ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ଯାଆନ୍ତୁ। |
କେବେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବେ?
ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରରେ କାହାରିକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ବିଳମ୍ବ ନକରି ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ:
- ଯଦି ଝାଡ଼ାରେ ରକ୍ତ ପଡ଼ୁଥାଏ।
- ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋଷ ଲାଗିବା କିମ୍ବା ପରିସ୍ରା କମ୍ ହେଲେ (ଶରୀରରେ ଜଳାଂଶ କମିବାର ଲକ୍ଷଣ)।
- ଲଗାତାର ବାନ୍ତି ହେବା ଯୋଗୁଁ କିଛି ପିଇ ପାରୁନଥିଲେ।
- ଅଧିକ ଜ୍ୱର ରହିଲେ।
ସତର୍କତା
ଇନ୍ଦୋରର ଏହି ଘଟଣା ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ, ପାନୀୟ ଜଳର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରତି ସାମାନ୍ୟ ଅବହେଳା ମଧ୍ୟ କେତେ ଭୟଙ୍କର ହୋଇପାରେ। ସହରର ଭାଗୀରଥପୁରା ଅଞ୍ଚଳରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁରୁଣା ପାଇପ୍ ବଦଳାଯାଇ ନୂତନ ପାଇପ୍ ଲାଇନ୍ ବିଛାଇବା କାମ ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଚାଲିଛି। ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଗର ନିଗମ ପକ୍ଷରୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା ଟ୍ୟାଙ୍କର ପାଣିକୁ ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ସୂଚନା: ଏହି ଲେଖାଟି ସାଧାରଣ ସଚେତନତା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯେକୌଣସି ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତିରେ ନିକଟସ୍ଥ ସରକାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଜଣେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
